Ryczałt ewidencjonowany to najczęściej wybierana forma opodatkowania przez programistów na B2B w Polsce. I nie bez powodu - stawka 12% od przychodu brzmi kusząco w porównaniu z 19% podatku liniowego od dochodu. Ale czy programista na ryczałcie zawsze wychodzi na tym lepiej? Odpowiedź zależy od Twojego poziomu przychodów, kosztów i sytuacji życiowej.
W tym artykule nie powtarzam ogólnego porównania form opodatkowania - to znajdziesz w naszym poradniku o formach opodatkowania 2026. Tutaj zagłębiam się w ryczałt ewidencjonowany IT - kiedy dokładnie jest lepszy od liniowego, jakie kody PKD musisz mieć, jak wypada wobec IP Box i ile konkretnie zaoszczędzisz (albo stracisz) przy różnych kwotach.
Czym jest ryczałt ewidencjonowany dla programisty?
Ryczałt to uproszczona forma opodatkowania, w której płacisz podatek od przychodu, a nie od dochodu. Oznacza to, że nie odliczasz kosztów uzyskania przychodu - ale za to stawka podatku jest niższa.
Dla większości usług IT obowiązuje stawka ryczałt 12% programista. Istnieje też stawka 8,5%, ale dotyczy ona innego zakresu usług. Rozróżnienie jest kluczowe i zależy od kodów PKD w Twojej działalności.
Stawka 12% - programowanie i doradztwo IT
Stawka 12% dotyczy usług związanych z oprogramowaniem i doradztwem w zakresie informatyki, czyli tego, co robi zdecydowana większość programistów na B2B:
- 62.01.Z - Działalność związana z oprogramowaniem (programowanie, development)
- 62.02.Z - Działalność związana z doradztwem w zakresie informatyki (consulting IT)
- 62.09.Z - Pozostała działalność usługowa w zakresie technologii informatycznych
- 63.11.Z - Przetwarzanie danych, zarządzanie stronami internetowymi (hosting)
Stawka 8,5% - pozostałe usługi IT
Niższa stawka 8,5% przysługuje przy niektórych usługach informatycznych, które nie są bezpośrednio związane z tworzeniem oprogramowania:
- 62.03.Z - Działalność związana z zarządzaniem urządzeniami informatycznymi (administracja IT, DevOps w pewnym zakresie)
- 63.12.Z - Działalność portali internetowych
- 95.11.Z - Naprawa i konserwacja komputerów
Uwaga: Kwalifikacja do stawki 8,5% vs 12% nie zależy od tego, co wpiszesz w CEIDG, ale od faktycznego charakteru świadczonych usług. Jeśli programujesz i wystawiasz faktury za development, Urząd Skarbowy zakwalifikuje to jako 12%, nawet jeśli masz wpisany kod 62.03.Z. Nie ryzykuj - dobierz stawkę do tego, co naprawdę robisz.
Ryczałt 12% vs liniowy 19% - porównanie przy różnych przychodach
To kluczowe porównanie dla każdego programisty na B2B. Założenia:
- Przychód miesięczny na fakturze (netto): 15k, 20k, 25k, 30k PLN
- Duży ZUS - po wyczerpaniu ulg (składki ZUS 2026)
- Składki społeczne: ~1 200 PLN/mies. (identyczne dla obu form)
- Ryczałt: składka zdrowotna ~700 PLN/mies. (stała, zryczałtowana)
- Liniowy: składka zdrowotna = 4,9% dochodu (przychód minus koszty minus składki społeczne)
- Na liniowym przyjmuję 500 PLN/mies. kosztów uzyskania przychodu (internet, telefon, sprzęt amortyzowany)
Przychód: 15 000 PLN/mies.
| Pozycja | Ryczałt 12% | Liniowy 19% |
|---|---|---|
| Przychód (faktura netto) | 15 000 PLN | 15 000 PLN |
| Składki społeczne | -1 200 PLN | -1 200 PLN |
| Składka zdrowotna | -700 PLN | -652 PLN |
| Koszty uzyskania przychodu | brak (ryczałt) | -500 PLN |
| Podatek | -1 800 PLN | -2 489 PLN |
| Na rękę (miesięcznie) | ~11 300 PLN | ~10 159 PLN |
| Różnica miesięczna | Ryczałt daje +1 141 PLN (+11%) | |
Przychód: 20 000 PLN/mies.
| Pozycja | Ryczałt 12% | Liniowy 19% |
|---|---|---|
| Przychód (faktura netto) | 20 000 PLN | 20 000 PLN |
| Składki społeczne | -1 200 PLN | -1 200 PLN |
| Składka zdrowotna | -700 PLN | -897 PLN |
| Koszty uzyskania przychodu | brak (ryczałt) | -500 PLN |
| Podatek | -2 400 PLN | -3 439 PLN |
| Na rękę (miesięcznie) | ~15 700 PLN | ~13 964 PLN |
| Różnica miesięczna | Ryczałt daje +1 736 PLN (+12%) | |
Przychód: 25 000 PLN/mies.
| Pozycja | Ryczałt 12% | Liniowy 19% |
|---|---|---|
| Przychód (faktura netto) | 25 000 PLN | 25 000 PLN |
| Składki społeczne | -1 200 PLN | -1 200 PLN |
| Składka zdrowotna | -700 PLN | -1 142 PLN |
| Koszty uzyskania przychodu | brak (ryczałt) | -500 PLN |
| Podatek | -3 000 PLN | -4 389 PLN |
| Na rękę (miesięcznie) | ~20 100 PLN | ~17 769 PLN |
| Różnica miesięczna | Ryczałt daje +2 331 PLN (+13%) | |
Przychód: 30 000 PLN/mies.
| Pozycja | Ryczałt 12% | Liniowy 19% |
|---|---|---|
| Przychód (faktura netto) | 30 000 PLN | 30 000 PLN |
| Składki społeczne | -1 200 PLN | -1 200 PLN |
| Składka zdrowotna | -700 PLN | -1 387 PLN |
| Koszty uzyskania przychodu | brak (ryczałt) | -500 PLN |
| Podatek | -3 600 PLN | -5 339 PLN |
| Na rękę (miesięcznie) | ~24 500 PLN | ~21 574 PLN |
| Różnica miesięczna | Ryczałt daje +2 926 PLN (+14%) | |
Wniosek: Ryczałt 12% wygrywa z liniowym 19% na każdym poziomie przychodów typowym dla programisty. Przewaga rośnie wraz z przychodem - od ~1 100 PLN/mies. przy 15k do ~2 900 PLN/mies. przy 30k. Rocznie to od 13 700 do 35 100 PLN oszczędności.
Kiedy liniowy 19% wygrywa z ryczałtem?
Ryczałt nie zawsze jest najlepszym wyborem. Liniowy 19% może być korzystniejszy, gdy masz znaczące koszty uzyskania przychodu. Na ryczałcie nie możesz ich odliczyć - na liniowym tak.
Punkt przełamania zależy od proporcji kosztów do przychodu. Oto prosta matematyka:
- Ryczałt 12%: płacisz 12% od całego przychodu
- Liniowy 19%: płacisz 19% od (przychód - koszty - składki społeczne)
- Ryczałt jest lepszy, dopóki koszty nie przekraczają ok. 37% przychodu
Dla typowego programisty pracującego zdalnie koszty to zazwyczaj 500-2 000 PLN miesięcznie (internet, telefon, sprzęt). To daleko od progu 37%. Ale jeśli leasingujesz drogi samochód, wynajmujesz biuro albo regularnie kupujesz sprzęt - liniowy może mieć sens.
Pamiętaj: Na liniowym składka zdrowotna to 4,9% dochodu i jest nieodliczalna od podatku. Na ryczałcie składka zdrowotna jest stała i też nieodliczalna, ale znacznie niższa. To dodatkowy argument za ryczałtem.
IP Box vs ryczałt - co bardziej się opłaca?
IP Box (5% od kwalifikowanego dochodu z praw własności intelektualnej) na papierze wygląda rewelacyjnie. Ale w praktyce ma sporo ograniczeń, o których pisaliśmy szczegółowo w artykule IP Box - dlaczego 5% podatku może być pułapką.
| Kryterium | Ryczałt 12% | IP Box 5% |
|---|---|---|
| Efektywna stawka podatku | 12% przychodu | 5% dochodu |
| Odliczanie kosztów | Nie | Tak |
| Składka zdrowotna | ~700 PLN (stała) | 4,9% dochodu |
| Prostota rozliczenia | Bardzo prosta | Skomplikowana |
| Wymaga ewidencji IP | Nie | Tak (szczegółowa) |
| Ryzyko kontroli US | Niskie | Podwyższone |
| Koszt księgowości | 200-400 PLN/mies. | 500-1 500 PLN/mies. |
| Kto może stosować | Każdy programista B2B | Tylko twórcy IP (+ umowa) |
IP Box daje niższą stawkę podatku, ale wiąże się z wyższą składką zdrowotną (4,9% dochodu zamiast stałej kwoty) i znacznie wyższymi kosztami obsługi. Dla programisty z przychodem 20 000 PLN/mies.:
- Ryczałt 12%: podatek 2 400 PLN + zdrowotna 700 PLN + księgowość 300 PLN = 3 400 PLN obciążeń
- IP Box 5%: podatek ~915 PLN + zdrowotna ~897 PLN + księgowość 1 000 PLN = 2 812 PLN obciążeń
Różnica na korzyść IP Box to ~600 PLN miesięcznie. Ale trzeba do tego dodać ryzyko kontroli, czas na prowadzenie ewidencji i stres związany z ewentualnym kwestionowaniem IP przez urząd skarbowy. Dla wielu programistów spokój i prostota ryczałtu są warte tych 600 PLN.
Składka zdrowotna na ryczałcie w 2026 - jak jest naliczana?
To jedna z największych zalet ryczałtu. Składka zdrowotna jest zryczałtowana i zależy od rocznego przychodu, ale nie rośnie proporcjonalnie:
- Przychód do 60 000 PLN/rok: 9% od 60% przeciętnego wynagrodzenia (~460 PLN/mies.)
- Przychód 60 001 - 300 000 PLN/rok: 9% od 100% przeciętnego wynagrodzenia (~700 PLN/mies.)
- Przychód powyżej 300 000 PLN/rok: 9% od 180% przeciętnego wynagrodzenia (~1 260 PLN/mies.)
Większość programistów na B2B mieści się w drugim progu (przychody 60-300k rocznie), co daje ~700 PLN/mies. Na liniowym 19% przy przychodzie 20k/mies. składka zdrowotna to ~897 PLN - prawie 200 PLN więcej. Przy 30k/mies. różnica rośnie do ~687 PLN. Rocznie to dodatkowe 2 400-8 200 PLN oszczędności na ryczałcie.
Pułapki i ograniczenia ryczałtu
Zanim zdecydujesz się na opodatkowanie programisty ryczałt, poznaj ograniczenia:
1. Brak odliczania kosztów
Na ryczałcie nie odliczysz kosztów uzyskania przychodu. Jeśli kupujesz sprzęt, leasingujesz auto, płacisz za biuro coworkingowe - żaden z tych wydatków nie pomniejszy Twojego podatku. Na liniowym każda złotówka kosztu zmniejsza podstawę opodatkowania o 19 groszy.
2. Limit przychodów
Ryczałt ewidencjonowany można stosować, jeśli przychody z działalności w poprzednim roku nie przekroczyły 2 000 000 EUR (ok. 8,6 mln PLN). Dla zdecydowanej większości programistów to nie jest problem, ale warto o tym wiedzieć.
3. Brak wspólnego rozliczenia z małżonkiem
Na ryczałcie nie możesz rozliczyć się wspólnie z małżonkiem. Jeśli Twój partner nie pracuje lub zarabia mało, na skali podatkowej mógłbyś skorzystać z podwójnej kwoty wolnej (60 000 PLN). Na ryczałcie ta opcja nie istnieje.
4. Brak ulgi prorodzinnej
Ulga na dzieci jest dostępna wyłącznie na skali podatkowej. Na ryczałcie jej nie odliczysz. Przy dwójce dzieci to utrata do ~2 224 PLN rocznie. Przy trójce - jeszcze więcej.
5. Zmiana formy opodatkowania
Formę opodatkowania możesz zmienić do 20 lutego danego roku podatkowego (z pewnymi wyjątkami). Nie możesz przeskoczyć w trakcie roku. Przegapienie terminu oznacza kolejne 12 miesięcy na aktualnej formie.
Pro tip: Jeśli planujesz duże zakupy firmowe (np. nowy MacBook Pro za 15 000 PLN), rozważ przejście na liniowy na rok, w którym te wydatki przypadają. Następnego roku wróć na ryczałt.
Dla kogo ryczałt jest najlepszym wyborem?
Ryczałt ewidencjonowany IT to optymalna forma opodatkowania, jeśli:
- Jesteś programistą na B2B z przychodem powyżej 10 000 PLN/mies.
- Masz niskie koszty firmowe (typowe dla pracy zdalnej - internet, telefon, drobny sprzęt)
- Cenisz prostotę rozliczenia - mniej dokumentów, niższe koszty księgowości
- Nie planujesz korzystać z ulgi prorodzinnej ani wspólnego rozliczenia z małżonkiem
- Nie chcesz ryzykować kontroli US związanej z IP Box
- Masz odpowiednie kody PKD (62.01.Z, 62.02.Z, 62.09.Z)
Podsumowanie: ryczałt 12% w pigułce
| Przychód/mies. | Na rękę (ryczałt) | Na rękę (liniowy) | Oszczędność roczna |
|---|---|---|---|
| 15 000 PLN | ~11 300 PLN | ~10 159 PLN | +13 692 PLN |
| 20 000 PLN | ~15 700 PLN | ~13 964 PLN | +20 832 PLN |
| 25 000 PLN | ~20 100 PLN | ~17 769 PLN | +27 972 PLN |
| 30 000 PLN | ~24 500 PLN | ~21 574 PLN | +35 112 PLN |
Dla typowego programisty na B2B z niskimi kosztami firmowymi, ryczałt 12% jest zdecydowanie najkorzystniejszą formą opodatkowania w 2026 roku. Daje niższy podatek niż liniowy, niższą składkę zdrowotną i prostsze rozliczenie. Jedynym realnym konkurentem jest IP Box, ale ten wymaga znacznie więcej wysiłku i niesie ryzyko kontroli skarbowej.
Nie zgaduj - policz dokładnie w kalkulatorze dla swoich kwot. Jeśli chcesz zobaczyć pełne porównanie wszystkich form opodatkowania, sprawdź nasz artykuł jaka forma opodatkowania w 2026. A jeśli interesuje Cię IP Box, przeczytaj najpierw dlaczego 5% podatku może być pułapką.